दीप अमावस्या संपताच भारतीय संस्कृतीत अत्यंत पवित्र आणि मंगलमय मानल्या जाणाऱ्या श्रावण महिन्याला Shravan Month 2026 सुरुवात होते. हिंदू पंचांगानुसार श्रावण हा वर्षातील पाचवा महिना असून तो भगवान शंकराच्या भक्तीसाठी समर्पित मानला जातो. या संपूर्ण महिन्यात निसर्ग जसा हिरवागार नटलेला असतो, तसेच घराघरांमध्ये धार्मिक आणि अध्यात्मिक वातावरण पाहायला मिळते. या महिन्यात केल्या जाणाऱ्या उपासना, उपवास आणि व्रतवैकल्यांमुळे घरात सुख, समृद्धी आणि सकारात्मक ऊर्जा नांदते, अशी भाविकांची श्रद्धा आहे.
श्रावण महिन्याचे धार्मिक अन् अध्यात्मिक महत्त्व
धार्मिक मान्यतेनुसार Shravan Month 2026 हा शिवभक्तीसाठी सर्वोत्तम काळ मानला जातो. समुद्रमंथनाच्या वेळी बाहेर पडलेले ‘हलाहल’ विष भगवान शिवाने याच काळात प्राशन करून जगाचे रक्षण केले होते, अशी पौराणिक कथा आहे. विषाचा दाह शमवण्यासाठी सर्व देवांनी शिवावर जलाभिषेक केला होता, म्हणूनच श्रावणात महादेवाला जल आणि बेलपत्र वाहण्याची विशेष परंपरा आहे. याशिवाय या महिन्यात केले जाणारे उपवास आणि सात्विक आहार मानवी शरीराची प्रतिकारशक्ती वाढवण्यासाठी आणि पचनसंस्था उत्तम ठेवण्यासाठी शास्त्रीयदृष्ट्याही अत्यंत फायदेशीर मानले जातात.
श्रावणातील मुख्य वार आणि त्यांची विशेष व्रतवैकल्ये
Shravan Month 2026 श्रावण महिन्यातील प्रत्येक वाराचे एक वेगळे धार्मिक महत्त्व आहे. श्रावणी सोमवारी महादेवाचा उपवास करून शिवलीलामृत पारायण आणि जलाभिषेक केला जातो. मंगळवारी नवविवाहिता आपल्या सौभाग्याच्या रक्षणासाठी मंगळागौरीचे व्रत करतात आणि पारंपरिक खेळ खेळतात. बुधवारी बुध-बृहस्पती पूजा केली जाते, तर गुरुवारी दत्तगुरूंची उपासना केली जाते. शुक्रवारी जिवतीची पूजा करून माता आपल्या मुलांच्या उत्तम आरोग्यासाठी आणि दीर्घायुष्यासाठी उपवास करते. शनिवारी अश्वात्थ म्हणजेच पिंपळाच्या वृक्षाची पूजा आणि मारुतीची उपासना केली जाते, तर रविवारी आदित्य म्हणजेच सूर्यनारायणाची पूजा करून अर्घ्य अर्पण केले जाते.
श्रावणात येणारे प्रमुख सण आणि पाळावयाचे नियम
श्रावण महिना हा सणांची नामावली घेऊन येतो. या महिन्यात नागपंचमी, नारळी पौर्णिमा, रक्षाबंधन, गोकुळाष्टमी आणि पिठोरी अमावस्या यांसारखे मोठे सण अत्यंत उत्साहात साजरे केले जातात. श्रावण महिन्यात काही नियमांचे पालन करणे आवश्यक मानले जाते. या काळात संपूर्ण सात्विक आहाराचे सेवन करावे आणि मांसाहार, मद्यपान तसेच कांदा-लसूण वर्ज्य करावा. तसेच मनात कोणाबद्दलही वाईट विचार न आणता, नामस्मरण, दानधर्म आणि ग्रंथवाचन करून हा महिना अध्यात्मिक साधनेत घालवावा.
